สรุปสั้น: ใต้บันไดทำได้ทั้งตู้เก็บของบานเปิดไล่ระดับตามขั้นบันได ลิ้นชักลึกหรือตู้ดึงออกด้านข้าง ชั้นโชว์ ตู้รองเท้าใกล้ประตู โต๊ะทำงานเล็ก มุมสัตว์เลี้ยง หรือห้องเก็บของบานสูง ให้เลือกจากความสูงและความลึกของช่อง ของที่จะเก็บ และสิ่งที่ต้องเปิดเข้าถึงได้ เช่น มิเตอร์หรือท่อน้ำ แล้วผลิตตู้ตามแนวลาดที่วัดได้ที่หน้างาน
ทาวน์เฮาส์และบ้านสองชั้นหลายหลังมีช่องใต้บันไดที่ปล่อยว่างไว้ หรือกลายเป็นที่กองกล่องจนหยิบอะไรไม่ได้ เจ้าของบ้านมักกังวลว่าช่องทรงสามเหลี่ยมแบบนี้จะทำตู้ได้คุ้มไหม ของที่อยู่ลึกด้านในจะหยิบอย่างไร และตู้จะชื้นหรือมีปลวกหรือเปล่า การทำตู้ใต้บันไดให้คุ้มพื้นที่จึงเริ่มจากการดูรูปทรงบันได สิ่งที่อยู่ในช่อง และวิธีใช้งานของบ้าน ก่อนเลือกหน้าตาตู้
ตู้ใต้บันได ทำอะไรได้บ้าง แบบไหนเหมาะกับบ้านเรา
ทำได้หลายแบบ ตั้งแต่ตู้บานเปิดไล่ระดับ ลิ้นชักลึก ตู้ดึงออกด้านข้าง ชั้นโชว์ ตู้รองเท้า โต๊ะทำงาน มุมสัตว์เลี้ยง ไปจนถึงห้องเก็บของบานสูง แบบที่เหมาะขึ้นกับว่าช่องอยู่ใกล้ประตูหรือห้องนั่งเล่น ลึกแค่ไหน และบ้านอยากเก็บของชิ้นใหญ่หรือของชิ้นเล็กที่หยิบบ่อย
| แบบ | เหมาะกับ | ข้อดี | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|---|
| ตู้บานเปิดไล่ระดับตามแนวบันได | ช่องที่ลึกไม่มาก ของทั่วไปในบ้าน | ใช้พื้นที่ได้เต็มแนวลาด หน้าตู้ดูเรียบร้อย | ช่องลึกมากจะหยิบของด้านในยาก บานช่วงปลายเตี้ยต้องก้มเปิด |
| ลิ้นชักลึก หรือตู้ดึงออกด้านข้าง | ช่องที่ลึกเกือบเท่าความกว้างบันได | ดึงของจากด้านหลังออกมาหยิบได้ ไม่ต้องมุดเข้าไป | ต้องใช้รางรับน้ำหนักที่เหมาะ และเว้นที่หน้าตู้ให้ดึงออกได้สุด |
| ชั้นโชว์แบบเปิด | ช่องที่หันเข้าห้องนั่งเล่นหรือโถงบันได | โปร่ง ไม่ทึบ วางของตกแต่งหรือหนังสือได้ | ฝุ่นจับง่าย ของต้องจัดให้เป็นระเบียบ |
| ตู้รองเท้าและกระเป๋า | บันไดที่อยู่ใกล้ประตูหน้าบ้าน | เก็บของที่ใช้ทุกวันก่อนออกจากบ้าน | ต้องคิดเรื่องอากาศถ่ายเทและกลิ่น |
| โต๊ะทำงานหรือมุมอ่านหนังสือ | ช่องที่สูงพอให้นั่งได้โดยไม่ชนหัว | ได้มุมทำงานเพิ่มโดยไม่เสียห้อง | ต้องมีไฟส่องและปลั๊ก เสียงคนเดินบันไดอาจรบกวน |
| มุมสัตว์เลี้ยง | บ้านที่มีสุนัขหรือแมวตัวเล็ก | สัตว์เลี้ยงมีมุมของตัวเอง ไม่เกะกะทางเดิน | ต้องระบายอากาศดี และผิวต้องเช็ดล้างง่าย |
| ห้องเก็บของซ่อนบานสูง | ช่องที่ลึกและสูงพอให้เดินเข้าได้บางส่วน | เก็บของชิ้นใหญ่ เช่น เครื่องดูดฝุ่น กระเป๋าเดินทาง | ด้านในมืด ควรมีไฟ และต้องจัดชั้นไม่ให้ของกองทับกัน |
หลายบ้านผสมสองสามแบบในช่องเดียว เช่น ช่วงที่สูงทำเป็นตู้บานสูงหรือโต๊ะ ช่วงกลางเป็นตู้ดึงออก และช่วงปลายที่เตี้ยเป็นลิ้นชัก ถ้าบันไดอยู่ติดประตูหน้าบ้าน ดูการจัดตู้รองเท้าเพิ่มได้ที่ตู้รองเท้าและตู้หน้าบ้าน
บันไดตรง บันไดหักมุม บันไดมีชานพัก และบันไดเหล็ก ทำตู้ต่างกันอย่างไร
รูปทรงบันไดกำหนดว่าช่องใต้บันไดมีมุมให้ใช้ได้กี่ด้าน ส่วนวัสดุบันไดกำหนดวิธียึดตู้ บันไดคอนกรีตมักยึดตู้เข้ากับท้องบันไดได้ ส่วนบันไดเหล็กมักทำตู้เป็นโครงตั้งพื้นและยึดผนัง โดยเว้นระยะจากโครงเหล็กไว้เล็กน้อย
- บันไดตรง ช่องใต้บันไดเป็นสามเหลี่ยมยาวด้านเดียว เหมาะกับตู้ไล่ระดับหรือตู้ดึงออกเรียงกันตามแนว ปลายช่องที่เตี้ยมากมักทำเป็นลิ้นชักหรือปิดทึบไว้
- บันไดหักมุมรูปตัว L ช่องใต้บันไดมีสองแนวมาเจอกันที่มุม มุมด้านในมักลึกและมืด ควรวางให้ส่วนมุมเป็นห้องเก็บของบานสูงหรือตู้ดึงออก แทนชั้นตายตัวที่ต้องเอื้อมเข้าไป
- บันไดมีชานพัก ใต้ชานพักมักเป็นช่องที่สูงและเรียบที่สุดในแนว จึงเหมาะกับโต๊ะทำงาน มุมสัตว์เลี้ยง หรือบานสูงที่เดินเข้าได้ ส่วนช่วงบันไดที่ลาดขึ้นค่อยทำตู้ไล่ระดับต่อกัน
- บันไดคอนกรีต ท้องบันไดเป็นปูน ยึดตู้ด้วยพุกที่เหมาะกับเนื้อคอนกรีตได้ แต่ผิวฉาบมักไม่เรียบเป็นเส้นตรงตลอดแนว ช่างจึงต้องวัดหลายจุดและเผื่อแผ่นปิดช่องว่างไว้
- บันไดเหล็ก โครงเหล็กสั่นเล็กน้อยเวลามีคนเดิน และเจาะยึดยากกว่าปูน ตู้จึงมักทำเป็นโครงที่ตั้งได้เองบนพื้นและยึดกับผนังข้าง บันไดเหล็กที่ลูกตั้งเปิดโล่งจะมีฝุ่นตกลงมาจากขั้นบันได ควรทำแผ่นปิดด้านบนของตู้ด้วย
ถ้ากำลังสร้างบ้านและยังไม่เทหรือทำบันได การคิดเรื่องตู้ใต้บันไดไว้ก่อนจะช่วยให้วางตำแหน่งปลั๊ก ไฟ และท่อได้ตรงกับตู้ อ่านต่อได้ที่สร้างบ้านใหม่ ควรคิดเรื่องบิวท์อินตั้งแต่ตอนไหน
ช่องใต้บันไดลึก ของด้านในหยิบยาก แก้อย่างไร
แก้ได้ด้วยตู้ดึงออกที่เลื่อนออกมาด้านข้างทั้งตู้ หรือลิ้นชักลึกที่ดึงของจากด้านหลังออกมาถึงมือ แทนการทำชั้นตายตัวที่ต้องมุดเข้าไปหยิบ ช่องใต้บันไดหลายบ้านลึกเกือบเท่าความกว้างบันได ของที่วางไว้ด้านหลังจึงมักถูกลืม
ตู้ดึงออกด้านข้างเป็นตู้สูงแคบที่วิ่งบนรางยาว เมื่อดึงออกมาจะเห็นของทั้งสองด้านของตู้ เหมาะกับช่วงที่ยังสูงพอให้ยืนหยิบ ส่วนลิ้นชักลึกเหมาะกับช่วงปลายที่เตี้ย ใช้เก็บของหนักหรือของที่ใช้ไม่บ่อย เช่น อุปกรณ์ทำความสะอาด กล่องเอกสาร หรือของใช้ตามฤดู
- เลือกรางให้รับน้ำหนักได้ ตู้ดึงออกที่ลึกมากและใส่ของหนักต้องใช้รางที่ออกแบบสำหรับน้ำหนักนั้น ดูวิธีเลือกได้ที่บานพับและรางลิ้นชักปิดนุ่ม เลือกอย่างไรให้ใช้ได้นาน
- เว้นที่ด้านหน้าให้ดึงได้สุด ตู้ที่ลึกราวหนึ่งเมตรต้องมีพื้นที่ว่างหน้าตู้ใกล้เคียงกันเพื่อดึงออกมาทั้งหมด ถ้าหน้าตู้ติดทางเดินแคบหรือติดประตู ให้เลือกตู้ที่ตื้นกว่าหรือบานเปิดแทน ตัวเลขที่ใช้ได้ขึ้นกับพื้นที่หน้าบ้านแต่ละหลัง
- ใช้ด้านในสุดสำหรับของที่ไม่ต้องหยิบ ถ้าทำตู้ดึงออกไม่ได้ทั้งแนว ให้กันส่วนลึกสุดเป็นช่องเปิดจากด้านข้าง หรือปิดไว้เป็นช่องซ่อมบำรุงสำหรับท่อหรือสายไฟ
ทำโต๊ะทำงานหรือมุมอ่านหนังสือใต้บันได ต้องเตรียมอะไร
ต้องมีความสูงพอให้นั่งได้โดยไม่ชนหัว มีไฟส่องที่โต๊ะ และมีปลั๊กสำหรับคอมพิวเตอร์และที่ชาร์จ ทั้งไฟและปลั๊กควรเดินสายก่อนติดตั้งตู้ เพราะใต้บันไดมักไม่มีปลั๊กเดิมอยู่
โดยทั่วไปโต๊ะทำงานสูงราว 75 ซม. จากพื้น จุดที่นั่งควรอยู่ใต้ส่วนที่สูงที่สุดของช่อง หรือใต้ชานพัก ส่วนช่วงที่เตี้ยลงไปใช้เป็นชั้นวางเอกสารหรือลิ้นชักได้ ระยะที่นั่งสบายขึ้นกับความสูงของคนใช้ ควรลองนั่งและวัดที่หน้างานก่อนสรุปแบบ
- ไฟส่องโต๊ะ ใต้บันไดได้แสงจากเพดานห้องน้อย ไฟ LED ใต้ชั้นหรือใต้ท้องบันไดช่วยให้อ่านหนังสือสบายตาขึ้น ดูวิธีวางไฟได้ที่ไฟ LED ในตู้และชั้นโชว์
- ปลั๊กเหนือหน้าโต๊ะ วางตำแหน่งให้เสียบได้โดยไม่ต้องมุดใต้โต๊ะ และเผื่อช่องร้อยสายไว้ด้านหลัง อ่านเพิ่มที่เดินไฟและปลั๊กให้พร้อม ก่อนทำบิวท์อิน
- เสียงและแรงสั่น คนเดินขึ้นลงบันไดจะได้ยินชัดเมื่อนั่งอยู่ใต้บันได โดยเฉพาะบันไดเหล็ก ถ้าใช้ทำงานประชุมออนไลน์บ่อย ให้ลองนั่งฟังก่อนตัดสินใจ
ถ้าอยากได้มุมทำงานที่ใช้ทุกวัน ดูการจัดโต๊ะ ตู้เอกสาร และไฟเพิ่มได้ที่ห้องทำงานที่บ้าน
ใต้บันไดมีมิเตอร์ ท่อน้ำ หรือความชื้น ต้องออกแบบอย่างไร
ต้องทำบานหรือช่องเปิดตรงจุดที่มีมิเตอร์ ตู้ไฟ วาล์ว หรือท่อ ให้เปิดดูและซ่อมได้โดยไม่ต้องรื้อตู้ และต้องให้ตู้มีอากาศถ่ายเท ยกฐานตู้ให้พ้นพื้น พร้อมดูเรื่องปลวกก่อนติดตั้ง เพราะใต้บันไดเป็นมุมอับที่ชื้นง่าย
- ตู้ไฟและมิเตอร์ ห้ามปิดทึบ ต้องเปิดบานแล้วเห็นและเอื้อมถึงได้ทันที และไม่ควรวางของติดหน้าตู้ไฟ ถ้าไม่แน่ใจว่าต้องเว้นระยะเท่าไหร่ ให้ถามช่างไฟหรือการไฟฟ้าในพื้นที่
- ท่อน้ำและท่อระบาย บ้านที่มีห้องน้ำใต้บันไดหรือท่อเดินผ่าน ควรทำแผงที่ถอดได้ตรงข้อต่อและวาล์ว และเลือกแผ่นไม้ที่ทนชื้นกว่าสำหรับตู้ใบนั้น ดูได้ที่เลือกวัสดุบิวท์อินให้ทนอากาศชื้นแบบภาคเหนือ
- อากาศถ่ายเท ตู้รองเท้า มุมสัตว์เลี้ยง และห้องเก็บของปิดทึบ ควรมีช่องระบายอากาศที่บานหรือด้านข้าง ช่วยลดกลิ่นอับและเชื้อรา
- ฐานตู้ ยกตู้ขึ้นจากพื้นด้วยขาปรับระดับหรือฐานที่กันน้ำ ช่วยกันน้ำจากการถูพื้นและทำให้มองเห็นพื้นใต้ตู้ได้ง่ายขึ้น
- ปลวก ใต้บันไดชั้นล่างติดพื้นดินและมืด เป็นจุดที่ปลวกชอบ ให้ตรวจก่อนติดตั้งและเว้นจุดที่เปิดดูได้ภายหลัง อ่านต่อที่ปลวกขึ้นตู้บิวท์อิน ป้องกันอย่างไร เจอแล้วต้องทำอย่างไร
วัดใต้บันไดอย่างไร ให้ตู้พอดีแนวลาด
ต้องวัดความสูงจากพื้นถึงท้องบันไดทีละจุดตลอดแนว ทั้งด้านหน้าและด้านหลังของช่อง แล้วผลิตตู้ตามแนวที่วัดได้ เพราะท้องบันไดแต่ละบ้านลาดไม่เท่ากัน และบันไดหลังเดียวกันก็อาจไม่ได้เป็นเส้นตรงตลอดแนว ตู้ที่ตัดตามมุมคำนวณจากแบบมักมีช่องห่างหรือใส่ไม่ลง
ถ้าอยากวัดคร่าว ๆ เองก่อนขอประเมินราคา ทำตามนี้ได้
- วัดความกว้างช่อง จากผนังถึงผนัง หรือจากผนังถึงขอบบันได ทั้งที่ระดับพื้นและระดับสูงขึ้นไป เพราะผนังอาจไม่ได้ดิ่ง
- วัดความลึก จากหน้าช่องถึงผนังด้านใน และดูว่าด้านในมีมุมหรือเสาอะไรยื่นออกมาหรือไม่
- วัดความสูงทีละขั้น วัดจากพื้นถึงท้องบันไดตรงแนวขอบหน้าขั้นทุกขั้น หรือทุกระยะที่เท่ากัน ทั้งด้านหน้าและด้านหลังช่อง
- ดูพื้น ว่าเรียบและได้ระดับหรือไม่ ถ้าจะปูพื้นใหม่ ให้รอวัดขนาดผลิตหลังปูเสร็จ
- ระบุสิ่งที่อยู่ในช่อง เช่น มิเตอร์ ตู้ไฟ ปลั๊ก วาล์ว ท่อ และวัดตำแหน่งไว้
- ถ่ายรูปหลายมุม ทั้งด้านหน้า ด้านข้าง และด้านใน ให้เห็นแนวบันไดและประตูที่อยู่ใกล้
ขนาดที่วัดเองใช้ออกแบบและประเมินราคาเบื้องต้นได้ ส่วนขนาดที่ใช้ผลิตควรให้ทีมช่างวัดที่หน้างานอีกครั้ง ที่ KANTA SPACE มัณฑนากรออกแบบเป็นภาพ 3D ด้วย SketchUp ให้ดูและแก้จนพอใจก่อนตัดไม้แผ่นแรก แผ่นไม้ตัดด้วยเครื่อง CNC จากไฟล์แบบ ตรวจคุณภาพทุกชิ้นก่อนส่ง และทีมที่ผลิตเป็นทีมเดียวกับที่ไปติดตั้ง จึงเผื่อแผ่นปิดช่องว่างให้ตู้ชิดท้องบันไดได้ตามแนวที่วัดไว้ ขั้นผลิตในโรงงานใช้ราว 3 ถึง 7 วัน ขึ้นกับปริมาณและขนาดงาน ส่วนระยะเวลาทั้งงานจะระบุในใบเสนอราคา
ปัญหาที่เจอบ่อย และวิธีแก้
- ตู้ไม่ชิดท้องบันได มีช่องห่างเป็นแนว เกิดจากตัดตู้ตามมุมในแบบ แต่ท้องบันไดลาดไม่สม่ำเสมอ แก้โดยวัดความสูงทีละจุด และให้ผู้ออกแบบเผื่อแผ่นปิดที่ตัดตามแนวท้องบันได
- ของด้านในสุดหยิบไม่ได้ จนกลายเป็นที่กองของ เกิดจากทำชั้นตายตัวในช่องที่ลึกมาก แก้โดยเปลี่ยนช่วงที่ลึกเป็นตู้ดึงออกด้านข้างหรือลิ้นชักลึก
- ต้องรื้อตู้เมื่อจะซ่อมท่อหรือดูมิเตอร์ เกิดจากปิดทับจุดที่ต้องเข้าถึง แก้โดยระบุตำแหน่งท่อ วาล์ว และตู้ไฟตั้งแต่ตอนวัด แล้วทำบานหรือแผงที่ถอดได้ตรงจุดนั้น
- ตู้มีกลิ่นอับหรือขึ้นรา เกิดจากช่องปิดทึบและพื้นชื้น โดยเฉพาะตู้รองเท้า แก้โดยเพิ่มช่องระบายอากาศ ยกฐานตู้ให้พ้นพื้น และเลือกแผ่นที่ทนชื้นกว่าในจุดเสี่ยง
- ตู้ดึงออกฝืดหรือหย่อนเมื่อใส่ของหนัก เกิดจากรางรับน้ำหนักไม่พอกับขนาดตู้ แก้โดยแจ้งตั้งแต่ตอนออกแบบว่าจะเก็บของอะไร เพื่อเลือกรางให้เหมาะ
- ตู้ใต้บันไดเหล็กมีเสียงกระทบเวลาคนเดิน เกิดจากยึดตู้ติดกับโครงเหล็กโดยตรง แก้โดยให้ตู้ตั้งบนพื้นและยึดผนัง แล้วเว้นระยะจากโครงเหล็กเล็กน้อยปิดด้วยแผ่นปิด
คำถามที่พบบ่อย
ใต้บันไดทำตู้แบบไหนคุ้มพื้นที่ที่สุด
ช่องที่ลึกมักคุ้มที่สุดเมื่อทำตู้ดึงออกด้านข้างหรือลิ้นชักลึก เพราะใช้ได้ถึงด้านในสุด ส่วนช่องที่ตื้นใช้ตู้บานเปิดไล่ระดับตามแนวบันไดได้ดี หลายบ้านผสมทั้งสองแบบในช่องเดียว
ใต้บันไดมีมิเตอร์หรือตู้ไฟ ทำตู้ปิดได้ไหม
ทำได้ถ้าเป็นบานที่เปิดแล้วเห็นและเอื้อมถึงตู้ไฟได้ทันที ไม่ควรปิดทึบหรือวางของขวางหน้า และควรถามช่างไฟเรื่องระยะที่ต้องเว้นก่อนออกแบบ
บันไดเหล็กทำตู้ใต้บันไดได้ไหม
ได้ โดยทั่วไปจะทำตู้เป็นโครงที่ตั้งบนพื้นและยึดกับผนัง แล้วเว้นระยะจากโครงเหล็กเล็กน้อยเพื่อไม่ให้ตู้สั่นหรือมีเสียงตามเวลาคนเดิน ถ้าลูกตั้งบันไดเปิดโล่ง ควรทำแผ่นปิดด้านบนกันฝุ่น
ทำโต๊ะทำงานใต้บันไดได้ไหม
ได้ถ้าช่องสูงพอให้นั่งได้ไม่ชนหัว มักวางที่นั่งใต้ส่วนที่สูงที่สุดหรือใต้ชานพัก และต้องเตรียมไฟส่องโต๊ะกับปลั๊กก่อนติดตั้งตู้
วัดขนาดใต้บันไดเองแล้วส่งให้โรงงานผลิตได้เลยไหม
ขนาดที่วัดเองใช้ออกแบบและประเมินราคาเบื้องต้นได้ แต่ขนาดที่ใช้ผลิตควรให้ทีมช่างวัดที่หน้างานอีกครั้ง เพราะท้องบันไดแต่ละจุดมักสูงไม่เท่ากันตามที่คำนวณไว้
บทความที่เกี่ยวข้อง
- บานพับและรางลิ้นชักปิดนุ่ม เลือกอย่างไรให้ใช้ได้นาน
- ปลวกขึ้นตู้บิวท์อิน ป้องกันอย่างไร เจอแล้วต้องทำอย่างไร
- เลือกวัสดุบิวท์อินให้ทนอากาศชื้นแบบภาคเหนือ
- รีโนเวทบ้านเก่า รื้อตู้เดิมทำบิวท์อินใหม่ ต้องเตรียมอะไรบ้าง
ถ้าอยากทำตู้ใต้บันได ส่งรูปช่องใต้บันไดหลายมุม ขนาดคร่าว ๆ บอกว่าบันไดเป็นปูนหรือเหล็ก และบอกว่าอยากเก็บอะไร มาที่ LINE @kantaspace ทีมงานจะช่วยดูแบบที่เหมาะและประเมินราคาเบื้องต้นให้ฟรี