ตู้ใต้บันได ทำอะไรได้บ้าง ออกแบบอย่างไรให้ใช้พื้นที่คุ้ม

สรุปสั้น: ใต้บันไดทำได้ทั้งตู้เก็บของบานเปิดไล่ระดับตามขั้นบันได ลิ้นชักลึกหรือตู้ดึงออกด้านข้าง ชั้นโชว์ ตู้รองเท้าใกล้ประตู โต๊ะทำงานเล็ก มุมสัตว์เลี้ยง หรือห้องเก็บของบานสูง ให้เลือกจากความสูงและความลึกของช่อง ของที่จะเก็บ และสิ่งที่ต้องเปิดเข้าถึงได้ เช่น มิเตอร์หรือท่อน้ำ แล้วผลิตตู้ตามแนวลาดที่วัดได้ที่หน้างาน

ทาวน์เฮาส์และบ้านสองชั้นหลายหลังมีช่องใต้บันไดที่ปล่อยว่างไว้ หรือกลายเป็นที่กองกล่องจนหยิบอะไรไม่ได้ เจ้าของบ้านมักกังวลว่าช่องทรงสามเหลี่ยมแบบนี้จะทำตู้ได้คุ้มไหม ของที่อยู่ลึกด้านในจะหยิบอย่างไร และตู้จะชื้นหรือมีปลวกหรือเปล่า การทำตู้ใต้บันไดให้คุ้มพื้นที่จึงเริ่มจากการดูรูปทรงบันได สิ่งที่อยู่ในช่อง และวิธีใช้งานของบ้าน ก่อนเลือกหน้าตาตู้

ตู้ใต้บันได ทำอะไรได้บ้าง แบบไหนเหมาะกับบ้านเรา

ทำได้หลายแบบ ตั้งแต่ตู้บานเปิดไล่ระดับ ลิ้นชักลึก ตู้ดึงออกด้านข้าง ชั้นโชว์ ตู้รองเท้า โต๊ะทำงาน มุมสัตว์เลี้ยง ไปจนถึงห้องเก็บของบานสูง แบบที่เหมาะขึ้นกับว่าช่องอยู่ใกล้ประตูหรือห้องนั่งเล่น ลึกแค่ไหน และบ้านอยากเก็บของชิ้นใหญ่หรือของชิ้นเล็กที่หยิบบ่อย

แบบ	เหมาะกับ	ข้อดี	ข้อควรระวัง
ตู้บานเปิดไล่ระดับตามแนวบันได	ช่องที่ลึกไม่มาก ของทั่วไปในบ้าน	ใช้พื้นที่ได้เต็มแนวลาด หน้าตู้ดูเรียบร้อย	ช่องลึกมากจะหยิบของด้านในยาก บานช่วงปลายเตี้ยต้องก้มเปิด
ลิ้นชักลึก หรือตู้ดึงออกด้านข้าง	ช่องที่ลึกเกือบเท่าความกว้างบันได	ดึงของจากด้านหลังออกมาหยิบได้ ไม่ต้องมุดเข้าไป	ต้องใช้รางรับน้ำหนักที่เหมาะ และเว้นที่หน้าตู้ให้ดึงออกได้สุด
ชั้นโชว์แบบเปิด	ช่องที่หันเข้าห้องนั่งเล่นหรือโถงบันได	โปร่ง ไม่ทึบ วางของตกแต่งหรือหนังสือได้	ฝุ่นจับง่าย ของต้องจัดให้เป็นระเบียบ
ตู้รองเท้าและกระเป๋า	บันไดที่อยู่ใกล้ประตูหน้าบ้าน	เก็บของที่ใช้ทุกวันก่อนออกจากบ้าน	ต้องคิดเรื่องอากาศถ่ายเทและกลิ่น
โต๊ะทำงานหรือมุมอ่านหนังสือ	ช่องที่สูงพอให้นั่งได้โดยไม่ชนหัว	ได้มุมทำงานเพิ่มโดยไม่เสียห้อง	ต้องมีไฟส่องและปลั๊ก เสียงคนเดินบันไดอาจรบกวน
มุมสัตว์เลี้ยง	บ้านที่มีสุนัขหรือแมวตัวเล็ก	สัตว์เลี้ยงมีมุมของตัวเอง ไม่เกะกะทางเดิน	ต้องระบายอากาศดี และผิวต้องเช็ดล้างง่าย
ห้องเก็บของซ่อนบานสูง	ช่องที่ลึกและสูงพอให้เดินเข้าได้บางส่วน	เก็บของชิ้นใหญ่ เช่น เครื่องดูดฝุ่น กระเป๋าเดินทาง	ด้านในมืด ควรมีไฟ และต้องจัดชั้นไม่ให้ของกองทับกัน

หลายบ้านผสมสองสามแบบในช่องเดียว เช่น ช่วงที่สูงทำเป็นตู้บานสูงหรือโต๊ะ ช่วงกลางเป็นตู้ดึงออก และช่วงปลายที่เตี้ยเป็นลิ้นชัก ถ้าบันไดอยู่ติดประตูหน้าบ้าน ดูการจัดตู้รองเท้าเพิ่มได้ที่ตู้รองเท้าและตู้หน้าบ้าน

ตู้ใต้บันไดสีขาวเปิดบานสูงหนึ่งบาน มือจับสีทอง

บันไดตรง บันไดหักมุม บันไดมีชานพัก และบันไดเหล็ก ทำตู้ต่างกันอย่างไร

รูปทรงบันไดกำหนดว่าช่องใต้บันไดมีมุมให้ใช้ได้กี่ด้าน ส่วนวัสดุบันไดกำหนดวิธียึดตู้ บันไดคอนกรีตมักยึดตู้เข้ากับท้องบันไดได้ ส่วนบันไดเหล็กมักทำตู้เป็นโครงตั้งพื้นและยึดผนัง โดยเว้นระยะจากโครงเหล็กไว้เล็กน้อย

บันไดตรง ช่องใต้บันไดเป็นสามเหลี่ยมยาวด้านเดียว เหมาะกับตู้ไล่ระดับหรือตู้ดึงออกเรียงกันตามแนว ปลายช่องที่เตี้ยมากมักทำเป็นลิ้นชักหรือปิดทึบไว้
บันไดหักมุมรูปตัว L ช่องใต้บันไดมีสองแนวมาเจอกันที่มุม มุมด้านในมักลึกและมืด ควรวางให้ส่วนมุมเป็นห้องเก็บของบานสูงหรือตู้ดึงออก แทนชั้นตายตัวที่ต้องเอื้อมเข้าไป
บันไดมีชานพัก ใต้ชานพักมักเป็นช่องที่สูงและเรียบที่สุดในแนว จึงเหมาะกับโต๊ะทำงาน มุมสัตว์เลี้ยง หรือบานสูงที่เดินเข้าได้ ส่วนช่วงบันไดที่ลาดขึ้นค่อยทำตู้ไล่ระดับต่อกัน
บันไดคอนกรีต ท้องบันไดเป็นปูน ยึดตู้ด้วยพุกที่เหมาะกับเนื้อคอนกรีตได้ แต่ผิวฉาบมักไม่เรียบเป็นเส้นตรงตลอดแนว ช่างจึงต้องวัดหลายจุดและเผื่อแผ่นปิดช่องว่างไว้
บันไดเหล็ก โครงเหล็กสั่นเล็กน้อยเวลามีคนเดิน และเจาะยึดยากกว่าปูน ตู้จึงมักทำเป็นโครงที่ตั้งได้เองบนพื้นและยึดกับผนังข้าง บันไดเหล็กที่ลูกตั้งเปิดโล่งจะมีฝุ่นตกลงมาจากขั้นบันได ควรทำแผ่นปิดด้านบนของตู้ด้วย

ถ้ากำลังสร้างบ้านและยังไม่เทหรือทำบันได การคิดเรื่องตู้ใต้บันไดไว้ก่อนจะช่วยให้วางตำแหน่งปลั๊ก ไฟ และท่อได้ตรงกับตู้ อ่านต่อได้ที่สร้างบ้านใหม่ ควรคิดเรื่องบิวท์อินตั้งแต่ตอนไหน

ช่องใต้บันไดลึก ของด้านในหยิบยาก แก้อย่างไร

แก้ได้ด้วยตู้ดึงออกที่เลื่อนออกมาด้านข้างทั้งตู้ หรือลิ้นชักลึกที่ดึงของจากด้านหลังออกมาถึงมือ แทนการทำชั้นตายตัวที่ต้องมุดเข้าไปหยิบ ช่องใต้บันไดหลายบ้านลึกเกือบเท่าความกว้างบันได ของที่วางไว้ด้านหลังจึงมักถูกลืม

ตู้ดึงออกด้านข้างเป็นตู้สูงแคบที่วิ่งบนรางยาว เมื่อดึงออกมาจะเห็นของทั้งสองด้านของตู้ เหมาะกับช่วงที่ยังสูงพอให้ยืนหยิบ ส่วนลิ้นชักลึกเหมาะกับช่วงปลายที่เตี้ย ใช้เก็บของหนักหรือของที่ใช้ไม่บ่อย เช่น อุปกรณ์ทำความสะอาด กล่องเอกสาร หรือของใช้ตามฤดู

เลือกรางให้รับน้ำหนักได้ ตู้ดึงออกที่ลึกมากและใส่ของหนักต้องใช้รางที่ออกแบบสำหรับน้ำหนักนั้น ดูวิธีเลือกได้ที่บานพับและรางลิ้นชักปิดนุ่ม เลือกอย่างไรให้ใช้ได้นาน
เว้นที่ด้านหน้าให้ดึงได้สุด ตู้ที่ลึกราวหนึ่งเมตรต้องมีพื้นที่ว่างหน้าตู้ใกล้เคียงกันเพื่อดึงออกมาทั้งหมด ถ้าหน้าตู้ติดทางเดินแคบหรือติดประตู ให้เลือกตู้ที่ตื้นกว่าหรือบานเปิดแทน ตัวเลขที่ใช้ได้ขึ้นกับพื้นที่หน้าบ้านแต่ละหลัง
ใช้ด้านในสุดสำหรับของที่ไม่ต้องหยิบ ถ้าทำตู้ดึงออกไม่ได้ทั้งแนว ให้กันส่วนลึกสุดเป็นช่องเปิดจากด้านข้าง หรือปิดไว้เป็นช่องซ่อมบำรุงสำหรับท่อหรือสายไฟ

ทำโต๊ะทำงานหรือมุมอ่านหนังสือใต้บันได ต้องเตรียมอะไร

ต้องมีความสูงพอให้นั่งได้โดยไม่ชนหัว มีไฟส่องที่โต๊ะ และมีปลั๊กสำหรับคอมพิวเตอร์และที่ชาร์จ ทั้งไฟและปลั๊กควรเดินสายก่อนติดตั้งตู้ เพราะใต้บันไดมักไม่มีปลั๊กเดิมอยู่

โดยทั่วไปโต๊ะทำงานสูงราว 75 ซม. จากพื้น จุดที่นั่งควรอยู่ใต้ส่วนที่สูงที่สุดของช่อง หรือใต้ชานพัก ส่วนช่วงที่เตี้ยลงไปใช้เป็นชั้นวางเอกสารหรือลิ้นชักได้ ระยะที่นั่งสบายขึ้นกับความสูงของคนใช้ ควรลองนั่งและวัดที่หน้างานก่อนสรุปแบบ

ไฟส่องโต๊ะ ใต้บันไดได้แสงจากเพดานห้องน้อย ไฟ LED ใต้ชั้นหรือใต้ท้องบันไดช่วยให้อ่านหนังสือสบายตาขึ้น ดูวิธีวางไฟได้ที่ไฟ LED ในตู้และชั้นโชว์
ปลั๊กเหนือหน้าโต๊ะ วางตำแหน่งให้เสียบได้โดยไม่ต้องมุดใต้โต๊ะ และเผื่อช่องร้อยสายไว้ด้านหลัง อ่านเพิ่มที่เดินไฟและปลั๊กให้พร้อม ก่อนทำบิวท์อิน
เสียงและแรงสั่น คนเดินขึ้นลงบันไดจะได้ยินชัดเมื่อนั่งอยู่ใต้บันได โดยเฉพาะบันไดเหล็ก ถ้าใช้ทำงานประชุมออนไลน์บ่อย ให้ลองนั่งฟังก่อนตัดสินใจ

โต๊ะทำงานและตู้กระจกกรอบสีดำที่ทำต่อแนวข้างบันได

ถ้าอยากได้มุมทำงานที่ใช้ทุกวัน ดูการจัดโต๊ะ ตู้เอกสาร และไฟเพิ่มได้ที่ห้องทำงานที่บ้าน

ใต้บันไดมีมิเตอร์ ท่อน้ำ หรือความชื้น ต้องออกแบบอย่างไร

ต้องทำบานหรือช่องเปิดตรงจุดที่มีมิเตอร์ ตู้ไฟ วาล์ว หรือท่อ ให้เปิดดูและซ่อมได้โดยไม่ต้องรื้อตู้ และต้องให้ตู้มีอากาศถ่ายเท ยกฐานตู้ให้พ้นพื้น พร้อมดูเรื่องปลวกก่อนติดตั้ง เพราะใต้บันไดเป็นมุมอับที่ชื้นง่าย

ตู้ไฟและมิเตอร์ ห้ามปิดทึบ ต้องเปิดบานแล้วเห็นและเอื้อมถึงได้ทันที และไม่ควรวางของติดหน้าตู้ไฟ ถ้าไม่แน่ใจว่าต้องเว้นระยะเท่าไหร่ ให้ถามช่างไฟหรือการไฟฟ้าในพื้นที่
ท่อน้ำและท่อระบาย บ้านที่มีห้องน้ำใต้บันไดหรือท่อเดินผ่าน ควรทำแผงที่ถอดได้ตรงข้อต่อและวาล์ว และเลือกแผ่นไม้ที่ทนชื้นกว่าสำหรับตู้ใบนั้น ดูได้ที่เลือกวัสดุบิวท์อินให้ทนอากาศชื้นแบบภาคเหนือ
อากาศถ่ายเท ตู้รองเท้า มุมสัตว์เลี้ยง และห้องเก็บของปิดทึบ ควรมีช่องระบายอากาศที่บานหรือด้านข้าง ช่วยลดกลิ่นอับและเชื้อรา
ฐานตู้ ยกตู้ขึ้นจากพื้นด้วยขาปรับระดับหรือฐานที่กันน้ำ ช่วยกันน้ำจากการถูพื้นและทำให้มองเห็นพื้นใต้ตู้ได้ง่ายขึ้น
ปลวก ใต้บันไดชั้นล่างติดพื้นดินและมืด เป็นจุดที่ปลวกชอบ ให้ตรวจก่อนติดตั้งและเว้นจุดที่เปิดดูได้ภายหลัง อ่านต่อที่ปลวกขึ้นตู้บิวท์อิน ป้องกันอย่างไร เจอแล้วต้องทำอย่างไร

วัดใต้บันไดอย่างไร ให้ตู้พอดีแนวลาด

ต้องวัดความสูงจากพื้นถึงท้องบันไดทีละจุดตลอดแนว ทั้งด้านหน้าและด้านหลังของช่อง แล้วผลิตตู้ตามแนวที่วัดได้ เพราะท้องบันไดแต่ละบ้านลาดไม่เท่ากัน และบันไดหลังเดียวกันก็อาจไม่ได้เป็นเส้นตรงตลอดแนว ตู้ที่ตัดตามมุมคำนวณจากแบบมักมีช่องห่างหรือใส่ไม่ลง

ถ้าอยากวัดคร่าว ๆ เองก่อนขอประเมินราคา ทำตามนี้ได้

วัดความกว้างช่อง จากผนังถึงผนัง หรือจากผนังถึงขอบบันได ทั้งที่ระดับพื้นและระดับสูงขึ้นไป เพราะผนังอาจไม่ได้ดิ่ง
วัดความลึก จากหน้าช่องถึงผนังด้านใน และดูว่าด้านในมีมุมหรือเสาอะไรยื่นออกมาหรือไม่
วัดความสูงทีละขั้น วัดจากพื้นถึงท้องบันไดตรงแนวขอบหน้าขั้นทุกขั้น หรือทุกระยะที่เท่ากัน ทั้งด้านหน้าและด้านหลังช่อง
ดูพื้น ว่าเรียบและได้ระดับหรือไม่ ถ้าจะปูพื้นใหม่ ให้รอวัดขนาดผลิตหลังปูเสร็จ
ระบุสิ่งที่อยู่ในช่อง เช่น มิเตอร์ ตู้ไฟ ปลั๊ก วาล์ว ท่อ และวัดตำแหน่งไว้
ถ่ายรูปหลายมุม ทั้งด้านหน้า ด้านข้าง และด้านใน ให้เห็นแนวบันไดและประตูที่อยู่ใกล้

ขนาดที่วัดเองใช้ออกแบบและประเมินราคาเบื้องต้นได้ ส่วนขนาดที่ใช้ผลิตควรให้ทีมช่างวัดที่หน้างานอีกครั้ง ที่ KANTA SPACE มัณฑนากรออกแบบเป็นภาพ 3D ด้วย SketchUp ให้ดูและแก้จนพอใจก่อนตัดไม้แผ่นแรก แผ่นไม้ตัดด้วยเครื่อง CNC จากไฟล์แบบ ตรวจคุณภาพทุกชิ้นก่อนส่ง และทีมที่ผลิตเป็นทีมเดียวกับที่ไปติดตั้ง จึงเผื่อแผ่นปิดช่องว่างให้ตู้ชิดท้องบันไดได้ตามแนวที่วัดไว้ ขั้นผลิตในโรงงานใช้ราว 3 ถึง 7 วัน ขึ้นกับปริมาณและขนาดงาน ส่วนระยะเวลาทั้งงานจะระบุในใบเสนอราคา

ปัญหาที่เจอบ่อย และวิธีแก้

ตู้ไม่ชิดท้องบันได มีช่องห่างเป็นแนว เกิดจากตัดตู้ตามมุมในแบบ แต่ท้องบันไดลาดไม่สม่ำเสมอ แก้โดยวัดความสูงทีละจุด และให้ผู้ออกแบบเผื่อแผ่นปิดที่ตัดตามแนวท้องบันได
ของด้านในสุดหยิบไม่ได้ จนกลายเป็นที่กองของ เกิดจากทำชั้นตายตัวในช่องที่ลึกมาก แก้โดยเปลี่ยนช่วงที่ลึกเป็นตู้ดึงออกด้านข้างหรือลิ้นชักลึก
ต้องรื้อตู้เมื่อจะซ่อมท่อหรือดูมิเตอร์ เกิดจากปิดทับจุดที่ต้องเข้าถึง แก้โดยระบุตำแหน่งท่อ วาล์ว และตู้ไฟตั้งแต่ตอนวัด แล้วทำบานหรือแผงที่ถอดได้ตรงจุดนั้น
ตู้มีกลิ่นอับหรือขึ้นรา เกิดจากช่องปิดทึบและพื้นชื้น โดยเฉพาะตู้รองเท้า แก้โดยเพิ่มช่องระบายอากาศ ยกฐานตู้ให้พ้นพื้น และเลือกแผ่นที่ทนชื้นกว่าในจุดเสี่ยง
ตู้ดึงออกฝืดหรือหย่อนเมื่อใส่ของหนัก เกิดจากรางรับน้ำหนักไม่พอกับขนาดตู้ แก้โดยแจ้งตั้งแต่ตอนออกแบบว่าจะเก็บของอะไร เพื่อเลือกรางให้เหมาะ
ตู้ใต้บันไดเหล็กมีเสียงกระทบเวลาคนเดิน เกิดจากยึดตู้ติดกับโครงเหล็กโดยตรง แก้โดยให้ตู้ตั้งบนพื้นและยึดผนัง แล้วเว้นระยะจากโครงเหล็กเล็กน้อยปิดด้วยแผ่นปิด

คำถามที่พบบ่อย

ใต้บันไดทำตู้แบบไหนคุ้มพื้นที่ที่สุด

ช่องที่ลึกมักคุ้มที่สุดเมื่อทำตู้ดึงออกด้านข้างหรือลิ้นชักลึก เพราะใช้ได้ถึงด้านในสุด ส่วนช่องที่ตื้นใช้ตู้บานเปิดไล่ระดับตามแนวบันไดได้ดี หลายบ้านผสมทั้งสองแบบในช่องเดียว

ใต้บันไดมีมิเตอร์หรือตู้ไฟ ทำตู้ปิดได้ไหม

ทำได้ถ้าเป็นบานที่เปิดแล้วเห็นและเอื้อมถึงตู้ไฟได้ทันที ไม่ควรปิดทึบหรือวางของขวางหน้า และควรถามช่างไฟเรื่องระยะที่ต้องเว้นก่อนออกแบบ

บันไดเหล็กทำตู้ใต้บันไดได้ไหม

ได้ โดยทั่วไปจะทำตู้เป็นโครงที่ตั้งบนพื้นและยึดกับผนัง แล้วเว้นระยะจากโครงเหล็กเล็กน้อยเพื่อไม่ให้ตู้สั่นหรือมีเสียงตามเวลาคนเดิน ถ้าลูกตั้งบันไดเปิดโล่ง ควรทำแผ่นปิดด้านบนกันฝุ่น

ทำโต๊ะทำงานใต้บันไดได้ไหม

ได้ถ้าช่องสูงพอให้นั่งได้ไม่ชนหัว มักวางที่นั่งใต้ส่วนที่สูงที่สุดหรือใต้ชานพัก และต้องเตรียมไฟส่องโต๊ะกับปลั๊กก่อนติดตั้งตู้

วัดขนาดใต้บันไดเองแล้วส่งให้โรงงานผลิตได้เลยไหม

ขนาดที่วัดเองใช้ออกแบบและประเมินราคาเบื้องต้นได้ แต่ขนาดที่ใช้ผลิตควรให้ทีมช่างวัดที่หน้างานอีกครั้ง เพราะท้องบันไดแต่ละจุดมักสูงไม่เท่ากันตามที่คำนวณไว้

บทความที่เกี่ยวข้อง

ถ้าอยากทำตู้ใต้บันได ส่งรูปช่องใต้บันไดหลายมุม ขนาดคร่าว ๆ บอกว่าบันไดเป็นปูนหรือเหล็ก และบอกว่าอยากเก็บอะไร มาที่ LINE @kantaspace ทีมงานจะช่วยดูแบบที่เหมาะและประเมินราคาเบื้องต้นให้ฟรี

กลับไปหน้าบทความทั้งหมด